Kat.6 czy Kat.6A? Którą kategorię okablowania wybrać do biura

W skrócie: do nowej lub gruntownie modernizowanej sieci biurowej najbezpieczniejszym wyborem jest dziś kategoria 6A. Przenosi 10 Gb/s na pełnych 100 m, obsługuje punkty dostępowe Wi-Fi 6E i Wi-Fi 7 oraz zasilanie PoE do 90 W. Kategoria 6 pozostaje poprawnym wyborem tam, gdzie sieć na lata zatrzyma się na 1 Gb/s do biurka. Kategoria 7 nie jest kolejnym krokiem po 6A, bo pełna klasa F wymaga złączy innych niż RJ45, których urządzenia sieciowe nie mają. Kategoria 8 powstała na krótkie trasy w serwerowni (do 30 m) i nawet tam się nie przyjęła. Okablowanie zostaje w ścianach na co najmniej 10-15 lat i przeżyje kilka generacji urządzeń aktywnych, dlatego kategorię wybiera się raz.

Decyzja na 15 lat, podejmowana przy okazji

Wybór kategorii okablowania wraca przy każdym nowym biurze i każdej modernizacji. I prawie zawsze wygląda podobnie: ktoś porównuje ceny kabla za metr, ktoś inny dorzuca hasło „weźmy od razu kategorię 7, będzie na zapas”, a decyzja zapada przy okazji, gdzieś między wyborem wykładziny a układem biurek.

Tymczasem to jedna z niewielu decyzji w infrastrukturze IT, której później nie da się tanio cofnąć. Przełącznik wymienisz w godzinę, serwer w weekend. Okablowanie siedzi w korytach i ścianach, nad sufitami podwieszanymi, a jego wymiana oznacza rozkopanie całego biura. Instalacja położona dziś będzie pracować z urządzeniami, które kupisz za 10 lat.

Kategorie i klasy: co właściwie porównujemy

Zanim padną liczby, jedno rozróżnienie, które porządkuje cały temat. Normy okablowania (międzynarodowa ISO/IEC 11801, europejska EN 50173 i amerykańska TIA-568) posługują się dwoma pojęciami:

• Kategoria opisuje komponenty: kabel, moduł gniazda, panel krosowy, kabel krosowy.
• Klasa opisuje całe łącze zbudowane z tych komponentów i to ją potwierdza pomiar certyfikacyjny.

Komponenty kategorii 6 składają się na łącze klasy E, kategorii 6A na klasę E_A, kategorii 7 na klasę F, a 7A na klasę F_A. O klasie łącza decyduje najsłabszy komponent w torze. To zdanie wróci przy micie kategorii 7, bo z niego wynika najczęstsze nieporozumienie na polskim rynku.

Kat.6 czy Kat.6A: różnice w liczbach

Podstawowa różnica to pasmo przenoszenia: 250 MHz w kategorii 6 wobec 500 MHz w kategorii 6A. Do tego kategoria 6A ma określone w normie limity przesłuchu obcego (alien crosstalk), czyli zakłóceń przenikających między sąsiednimi kablami w wiązce. Te dwie rzeczy decydują o najważniejszej różnicy praktycznej: zasięgu transmisji 10 Gb/s.

Zapis „37-55 m” wymaga komentarza. Transmisja 10GBASE-T na kategorii 6 jest możliwa na skróconym dystansie, ale zależy od poziomu przesłuchu obcego w konkretnej wiązce, którego nie znasz bez dodatkowych pomiarów. W praktyce oznacza to sieć, w której część łączy 10 Gb/s zadziała, część nie, a odpowiedź poznasz dopiero po podłączeniu sprzętu. Kategoria 6A daje 10 Gb/s na każdym łączu do 100 m, bez gwiazdek. Łagodniejsza wersja tego samego zastrzeżenia dotyczy 5 Gb/s na kategorii 6: nominalnie 100 m, ale kategoria 6 nie ma limitów przesłuchu obcego, więc w długich i gęstych wiązkach zasięg bywa mniejszy. Sposób kwalifikowania istniejącego okablowania do transmisji 2,5 i 5 Gb/s opisują wytyczne Ethernet Alliance oraz biuletyn TIA TSB-5021.

Różnica w średnicy kabla brzmi niewinnie, ale przekłada się na projekt: grubszy kabel to pełniejsze koryta i większe promienie gięcia. W zamian konstrukcje kategorii 6A, zwłaszcza ekranowane, lepiej znoszą pracę w gęstych wiązkach. Wybór między wariantem ekranowanym a nieekranowanym to osobna decyzja, opisana w artykule o okablowaniu ekranowanym i nieekranowanym.

Kiedy kategoria 6 nadal wystarczy

Kategoria 6 nie jest błędem. Staje się nim dopiero wtedy, gdy udaje inwestycję na przyszłość. Uczciwe scenariusze dla kategorii 6:

• Sieć kończy się na 1 Gb/s do stanowiska i nic nie wskazuje na zmianę: praca w aplikacjach chmurowych, bez lokalnych transferów dużych plików.
• Krótki horyzont: biuro wynajęte na 2-3 lata, adaptacja tymczasowa, lokalizacja przejściowa.
• Rozbudowa istniejącej instalacji kategorii 6, gdzie kilka nowych punktów ma po prostu pasować do reszty.
• Punkty pomocnicze: drukarki, terminale, wyświetlacze informacyjne, czyli urządzenia, których apetyt na pasmo nie wzrośnie.

Warunek higieniczny jest jeden: również instalacja kategorii 6 musi być wykonana z komponentów jednego systemu i zmierzona certyfikatorem. Tania kategoria 6A położona byle jak przegra z porządnie wykonaną kategorią 6. Jak wygląda poprawna certyfikacja, opisaliśmy w artykule o certyfikacji okablowania.

Kiedy kategoria 6A jest jedynym rozsądnym wyborem

Wytyczne branżowe od lat idą w jedną stronę. Dla okablowania punktów dostępowych sieci bezprzewodowej biuletyn TIA TSB-162-A wskazuje kategorię 6A. Powód jest prosty: punkt dostępowy Wi-Fi 6E czy Wi-Fi 7 ma port 2,5, 5 lub 10 Gb/s i pobiera zasilanie PoE, więc łącze do niego musi udźwignąć jedno i drugie naraz.

• Punkty dostępowe Wi-Fi 6E i Wi-Fi 7. Uplink wielogigabitowy plus zasilanie w jednym kablu; dobrą praktyką jest doprowadzenie dwóch łączy do każdego punktu. Szerzej w naszym przewodniku po Wi-Fi 7.
• Duże obciążenia PoE. Standard IEEE 802.3bt dostarcza do 90 W. Prąd płynący w dziesiątkach kabli w wiązce oznacza ciepło, a wytyczne instalacyjne ograniczają liczbę kabli w wiązce zależnie od ich konstrukcji. Kable kategorii 6A mają zwykle żyły o większym przekroju (23 AWG wobec 24 AWG w starszych konstrukcjach), czyli niższą rezystancję i mniej ciepła do odprowadzenia.
• Stanowiska o realnym apetycie na pasmo: montaż wideo, CAD, pracownie graficzne, backup stacji roboczych, systemy AV w salach konferencyjnych.
• Budynek, w którym instalacja ma przetrwać kilka cykli wymiany sprzętu. Gwarancje systemowe producentów obejmują 25 lat. Przez ten czas standardy transmisji zmienią się kilka razy, okablowanie nie powinno.

Mit kategorii 7: to nie jest lepsza wersja 6A

Na polskim rynku regularnie pojawia się oferta „sieci w kategorii 7, żeby było na zapas”. Brzmi rozsądnie: 7 to przecież więcej niż 6A. Problem w tym, że kategoria 7 nie jest kolejnym szczeblem tej samej drabiny.

Kategoria 7 (klasa F, pasmo 600 MHz) i 7A (klasa F_A, 1000 MHz) istnieją wyłącznie w normach ISO/IEC i EN; amerykańska TIA nigdy ich nie przyjęła. Co ważniejsze, pełna klasa F wymaga złączy innych niż RJ45: GG45 (IEC 60603-7-7) lub TERA (IEC 61076-3-104). Przełączniki, punkty dostępowe, komputery i serwery mają gniazda RJ45. Urządzeń końcowych ze złączami GG45 czy TERA praktycznie nie ma i po dwóch dekadach od publikacji normy nic nie zapowiada, żeby się pojawiły.

W praktyce „instalacja kategorii 7” oznacza więc kabel S/FTP kategorii 7 zakończony modułami RJ45 kategorii 6A. O klasie łącza decyduje najsłabszy komponent, więc takie łącze jest klasą E_A, czyli funkcjonalnie instalacją kategorii 6A z droższym kablem. Sam kabel bywa dobrym wyborem, bo solidna konstrukcja S/FTP daje zapas parametrów i wygodę w gęstych wiązkach. Trzeba tylko wiedzieć, co się kupuje: dobry kabel do łącza klasy E_A, a nie wyższą kategorię sieci. 10GBASE-T, najszybsza transmisja, jaką realnie podłączysz w biurze, wymaga klasy E_A i niczego więcej.

Kategoria 8: nie do biura, a w serwerowni się nie przyjęła

Kategoria 8 (pasmo 2000 MHz) powstała do jednego zadania: transmisji 25GBASE-T i 40GBASE-T (IEEE 802.3bq) na krótkich trasach w serwerowni. Norma ogranicza kanał do 30 m i maksymalnie dwóch złączy, co odpowiada połączeniom w obrębie szafy albo między sąsiednimi szafami. W biurze, gdzie trasy sięgają 90 m, kategoria 8 nie ma więc zastosowania z definicji. W serwerowni też się nie przyjęła: urządzeń z portami 25/40GBASE-T po miedzi praktycznie nie ma, a krótkie połączenia między szafami obsługują dziś kable DAC, AOC i światłowody, które pobierają przy tym ułamek mocy portu RJ45. Dlaczego ten standard pozostał martwy, opisaliśmy w tekście „Czy należy zdelegalizować kategorię 8?”. Jeżeli kategoria 8 pojawia się w ofercie na okablowanie pięter biurowca, to sygnał, że ofertę pisał ktoś, kto nie zajrzał do normy.

Cztery pytania przed decyzją

1. Na ile lat? Horyzont poniżej 5 lat dopuszcza kategorię 6. Powyżej: 6A, bo różnica w koszcie rozkłada się na dekady, a wymiana okablowania nie.
2. Czy będzie Wi-Fi nowej generacji? Punkty dostępowe Wi-Fi 6E/7 to łącza wielogigabitowe i PoE. Jeśli tak, to przynajmniej trasy do punktów dostępowych w kategorii 6A.
3. Ile PoE? Kamery, kontrola dostępu, telefony, oświetlenie, punkty dostępowe. Im więcej watów popłynie w wiązkach, tym mocniejszy argument za 6A.
4. Czy ktoś policzył oba warianty? Różnica w budżecie całej inwestycji bywa mniejsza, niż sugeruje porównanie ceny kabla za metr, bo robocizna, koryta i osprzęt są w dużej części wspólne.

Najczęstsze pytania o kategorie okablowania

Czy kategoria 6A wymaga kabli ekranowanych?

Nie. Norma dopuszcza zarówno konstrukcje nieekranowane (U/UTP), jak i ekranowane (F/UTP, U/FTP, F/FTP, S/FTP); wszystkie muszą spełnić te same limity, łącznie z przesłuchem obcym. Ekranowanie to osobna decyzja projektowa, zależna od środowiska zakłóceń i gęstości wiązek.

Czy na kablu kategorii 6 da się przesłać 10 Gb/s?

Warunkowo, na dystansie 37-55 m i dopiero po pomiarowej weryfikacji przesłuchu obcego w konkretnej instalacji. Pełne 10GBASE-T na 100 m wymaga łącza klasy E_A, czyli komponentów kategorii 6A.

Czym w praktyce różni się kategoria 7 od 6A?

Pasmem (600 wobec 500 MHz) i złączami. Pełna klasa F wymaga złączy GG45 lub TERA, których urządzenia sieciowe nie mają. Kabel kategorii 7 zakończony modułami RJ45 tworzy łącze klasy E_A, czyli funkcjonalnie instalację kategorii 6A.

Jakie okablowanie do punktów dostępowych Wi-Fi 6E i Wi-Fi 7?

Kategoria 6A, zgodnie z wytycznymi TIA TSB-162-A dla okablowania punktów bezprzewodowych. Dobrą praktyką jest doprowadzenie dwóch łączy do każdego punktu dostępowego, jako zapas na rozbudowę i drugie źródło zasilania PoE.

Wybierasz kategorię dla nowego biura?

DCNART projektuje okablowanie strukturalne i dostarcza rozwiązania Panduit i Leviton do jego budowy, a instalacje realizują autoryzowani instalatorzy, których szkolimy w programach obu producentów. Tak wykonana instalacja może otrzymać 25-letnią gwarancję systemową producenta. Weryfikujemy też oferty wykonawców, również te z „kategorią 7 na zapas”.

Jeżeli stoisz przed wyborem kategorii albo chcesz sprawdzić otrzymaną ofertę, napisz do nas. Policzymy oba warianty i powiemy wprost, który ma sens w Twoim budynku.